Ἐπιστροφή
 

Ὁμιλία τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Γορτύνης καί Ἀρκαδίας κ. Μακαρίου, κατά τή Θρονική ἑορτή τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, στόν Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, στό Φανάρι, στίς 30 Νοεμβρίου 2019.

Παναγιώτατε, Ἀρχιεπίσκοπε Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης καί Οἰκουμενικέ Πατριάρχα,
Μακαριώτατε, Πάπα καί Πατριάρχα Ἀξεξανδρείας,
Σεβασμιώτατοι ἅγιοι Ἀρχιερεῖς,
ἀγαπητοί ἀδελφοί,

Σᾶς εὐχαριστῶ λίαν εὐγνωμόνως, Παναγιώτατε, γιά τήν ἀνάθεση τῆς ἐκφωνήσεως αὐτῆς τῆς ὁμιλίας ἀπό τοῦ περιφανοῦς τούτου Πατριαρχικοῦ Ἄμβωνος. Καί μόνο ἡ ἄνοδος ἐπ᾽αὐτοῦ εἶναι εὐλογία, διότι ἀποτελεῖ τήν ὀρατή συνέχεια τῆς λειτουργίας τοῦ λόγου τῆς Κωνσταντινουπολίτιδος Ἐκκλησίας.
Σήμερα, ἑορτάζει ὁ Ἀπόστολος Ἀνδρέας καί ἐξέλαμψε καί πάλιν φαιδρῶς ἡ ἱερά του μνήμη γιά τήν Πρωτόθρονο Ἐκκλησία, τῶν ἀνά τόν κόσμον Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, ἡ ὁποία τόν ἔχει θερμό ἀντιλήπτορα πρός Θεόν, τόν εὐφημεῖ καί τόν γεραίρει καί ἡ ὁποία ἑορτάζει τή Θρονική της ἑορτή.
Ὅπως εἶναι γνωστό, ὁ Ἀπόστολος Ἀνδρέας μαζί μέ τόν ὅμαιμό του Ἀπόστολο Πέτρο, ἀπό τή Βηθαϊσδᾶ τῆς Γαλιλαίας, «…ἡ πρώτη τῶν ἀποστόλων φυτεία...», ἔλαβαν τήν κλήση ἀπό τόν Χριστό, στούς ὁποίους εἶπε: «…δεῦτε ὀπίσω μου καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων…», (Ματθ. 4, 19) καί οἱ ὁποῖοι εὐθέως ἐπέδραμαν ὀπίσω Του, πορευθέντες ἀργότερα στά ἔθνη κηρύττοντας τό Εὐαγγέλιο Του.
Ὁ Ἀπόστολος Ἀνδρέας, εἶναι ἐκεῖνος πού ἔθεσε τό ἀκρογωνιαῖο Θεμέλιο τῆς Μητρός Ἐκκλησίας, χειροτονῶντας ἐδῶ τόν Ἀπόστολο Στάχυ, στήν Ἀργυρόπολη. Τό ὅτι πέρασε ἀπό τήν περιοχή αὐτή ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας βεβαιώνεται ἀπό δύο ἀρχαῖες ἀποδείξεις: 1) ἤδη τόν 3ο αἰῶνα ὁ Ὡριγένης μᾶς πληροφορεῖ ὅτι ὁ Ἀπόστολος Ἀνδρέας, κήρυξε τόν χριστιανισμό στή Σκυθία, δηλαδή στίς βορείως τοῦ Εὐξείνου Πόντου περιοχές 2) εἶναι ἀναμφισβήτητο ὅτι ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας μαρτύρησε στήν Πάτρα ἀπ᾽ ὅπου ἔλαβε τό λείψανό του ὁ Αὐτοκράτωρας Κωνστάντιος, υἱός τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, τόν δέ 4ο αἰῶνα μετέφερε τό Ἅγιο Λείψανό του στόν Ἱερό Ναό τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, στήν Πόλη αὐτή.
Ὁ θαλάσσιος δρόμος πού ἑνώνει τή Σκυθία μέ τήν Πάτρα διέρχεται ἀναγκαστικά ἀπό τόν Βόσπορο καί τοῦτο ἐπιβεβαιώνει τήν παλαιοτάτη παράδοση περί ἱδρύσεως τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Βυζαντίου ἀπό τόν Ἀπόστολο Ἀνδρέα.
Τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο ἐκτός ἀπό τήν τοπική ἀποστολικότητα της Κωνσταντινουπόλεως ἔχει καί τή συλλογική ἀποστολικότητα, ὅλων τῶν τοπικῶν Ἀποστολικῶν Ἐκκλησιῶν πού βρίσκονταν στή διάρκεια τῶν αἰώνων καί ἐξακολουθοῦν νά βρίσκονται στά ἐδάφη τῆς δικαιοδοσίας του.
Ἀρκεῖ νά ἀναφέρουμε ἀπό τίς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων καί τίς Ἐπιστολές τοῦ Ἀποστόλου Παύλου μερικούς τόπους ὅπως: «…Φρυγίαν...», «...Βιθυνίαν...», «...Τρῳάδα…», «…Δέρβην…», «…Λύστραν…», (Πράξ. κεφ. 16), «...Ἔφεσον...», (Πράξ. κεφ. 19), «...Μίλητον...», (Πράξ. κεφ. 20) καί ἀρκεῖ νά ἀναφέρουμε τούς «…Φιλίππους…», (Πράξ. κεφ. 16), «…Θεσσαλονίκην…», (Πράξ. κεφ. 17), «…Βέροιαν…», (Πράξ. κεφ. 17), «…Νικόπολιν…», τῆς Ἡπείρου, (Τίτ. κεφ. 3), «…Κρήτην…», (Πράξ. κεφ. 27), «…Κρήτῃ…», (Τίτ. κεφ. 1) καί νά προσθέσουμε τήν ἀρχή τῆς Α´ Ἐπιστολῆς τοῦ Ἀποστόλου Πέτρου: «…ἐκλεκτοῖς παρεπιδήμοις διασπορᾶς Πόντου, Γαλατίας, Καππαδοκίας, ᾿Ασίας καὶ Βιθυνίας…», (Α´ Πέτρ. 1,1).
Ἀκόμα, ἀρκεῖ νά δοῦμε στήν Ἀποκάλυψη: «…ταῖς ἑπτὰ ἐκκλησίαις ταῖς ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ…», (Ἀποκ. 1,4) καί τήν Πάτμο, ὅπως ἀναφέρει τό ἱερό κείμενο τῆς Ἀποκαλύψεως.
Ἄν ἀνατρέξουμε στίς πηγές καί δοῦμε τούς ἱερούς τόπους τῆς Μητρός Ἐκκλησίας, εἴτε τούς ἄμεσους, εἴτε τούς πέριξ αὐτῆς, εἴτε τίς εὐρύτερες περιοχές ἀπ᾽ αὐτή καθώς καί τά ἅγια πρόσωπα πού ἔδρασαν σέ αὐτά τά μέρη, θά θαυμάσουμε γιά τά μεγαλεῖα τῆς πίστεως Μεγάλων Μαρτύρων καί γιά τούς ἀγῶνες Ἁγίων Πατέρων καί πολύ εὔκολα θά ὁδηγηθοῦμε στή διαπίστωση ὅτι ἐκ τῆς ἀποστολικότητος τῆς Μητρός Ἐκκλησίας ἐσα-γηνεύθη ἡ Οἰκουμένη καί ὅτι ἀποτελεῖ τόν καταλύτη καί τή συνισταμένη ὅλων τῶν τοπικῶν Ἀποστολικῶν Ἐκκλησιῶν.
Τά ὡς ἄνω ἐπιγραμματικῶς λεχθέντα φθάνουν ὥστε νά φανερωθεῖ τό μεγάλο παράδειγμα τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ὡς τήν κορυφή ἑνός συνόλου πολλῶν ἀποστολικῶν Ἐκκλησιῶν, τό ὁποῖο φέρει τήν ἀποστολικότητα ὡς καθολικότητα τῆς Ἐκκλησίας, ὅπως ἐκφράζεται στό Σύμβολο τῆς πίστεως.
Πέραν ἀπό τήν ἀποστολική ἀξία τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο ἔχει καί τό ἱστορικό προνόμιο ὅτι ἐντός τῆς δικαιοδοσίας του, δηλαδή, στήν ἴδια τήν Κωνσταντινούπολη, τή Νίκαια, τήν Ἔφεσο καί τή Χαλκηδόνα συνεκλή-θησαν οἱ 7 Ἅγιες Οἰκουμενικές Σύνοδοι τῆς ἀρχαίας ἀδιαιρέτου Ἐκκλησίας, σεβαστές σέ Ἀνατολή καί Δύση.
Ἐπί πλέον, ἀρκεῖ νά ἀναφέρουμε ἐκ τῶν Ἁγίων Πατέρων μόνο τούς τρεῖς μεγίστους φωστῆρες τῆς Οἰκουμένης: Ἰωάννη τόν Χρυσόστομο, Βασίλειο τόν Μέγα καί Γρηγόριο τόν Θεολόγο.
Ἡ ἀποστολικότητα τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως δέν περιορίζεται μόνο στήν τοπική ἀποστολική διαδοχή, οὔτε στή συλλογική ἀποστολικότητα τῶν Ἐκκλησιῶν πού ἀνήκουν σέ αὐτή, ἀλλ᾽ ὡς Πρωτόθρονος Ἐκκλησία ἐνήργησε μέ πραγματικές ἱεραποστολές, διαπνε-ομένη ἀπό γνήσιο ἀποστολικό πνεῦμα, μιμουμένη τούς Ἁγίους Ἀποστόλους τοῦ Χριστοῦ, διαδίδοντας τόν χριστιανισμό σέ πλῆθος ἄλλων Ἐθνῶν, δηλαδή, δέν συνέχισε μόνο τήν ἀποστολικότητα, ἀλλά ἐπεξετάθη μοιράζοντας ἀφθόνως τήν πίστη σέ λαούς τούς ὁποίους αὐτή ἐβάπτισε διά τῶν ἀπεσταλμένων της.
Ποιά ἄλλη Ἐκκλησία εὐλογήθηκε τόσο πολύ ἀπό τόν Τριαδικό Θεό μέ τόσους μεγαλειώδεις σταθμούς καί ἐσώρευσε μία τοιαύτη εὐτεκνία; Γι᾽ αὐτό, σήμερα, κατά τή Θρονική ἑορτή αὐτῆς τῆς θεοδοξάστου καί μαρτυρικῆς Καθέδρας, ἑορτάζει ὄχι μόνο τό Κέντρο τῆς Ὀρθοδοξίας, ἀλλά ὅλη ἡ Ὀρδοδοξία. Ἀλήθεια, πόσοι Ὀρθόδοξοι λαοί ἔλαβαν τήν πίστη ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο;
Πρῶτοι πού ἔλαβαν ἀπό τή Μητέρα Ἐκκλησία τήν ἀποστολική διαδοχή, τή χειροτονία Ἐπισκόπων καί διοργανώθηκαν σέ Ἐκκλησία ἀπό αὐτό εἶναι οἱ Γεωργιανοί, ἐπί Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Ἀλεξάνδρου.
Ἐπίσης, ἀπό τούς ἀπεσταλμένους τοῦ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Φωτίου ἔγινε ἡ βάπτιση τῶν Βουλγάρων καί συγχρόνως ἀπεστάλησαν οἱ Θεσσαλονικεῖς ἀδελφοί Ἅγιοι Κύριλλος καί Μεθόδιος στή Μοραβία, οἱ ἔνδοξοι αὐτοί φωτιστές τῶν Σλάβων, αὐτοί πού τούς ἔδωσαν ὄχι μόνο τήν εἰς Χριστόν πίστιν, ἀλλά καί τά γράμματα.
Μεταγενέστερα, περί το 950 ἔχουμε ἀπό τή Μητέρα Ἐκκλησία τή χειροτονία καί τήν ἀποστολή στήν Οὐγγαρία τοῦ Ἀρχιερέως Ἱεροθέου, πρώτου Ἐπισκόπου Οὐγγαρίας.
Ἀκόμα, τό 988, πάλι ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη, βαπτίζονται οἱ Ρῶσοι στό Κίεβο καί διοργανώνεται ἡ ἀπέραντος Ρωσική Ἐκκλησία.
Ἐπί πλέον, ὁ Ἅγιος Σάββας, ὁ φωτιστής τῶν Σέρβων, τό 1219, ἔλαβε ἀπό τή Μητέρα Ἐκκλησία τή χειροτονία τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Σερβίας, χειροτονηθείς στή Νίκαια ἀπό τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη Μανουήλ.  Ἀξίζει νά σημειώσουμε ὅτι ἡ πράξη αὐτή θεωρήθηκε ἀπό τόν Αὐτοκέφαλο Ἀρχιεπίσκοπο Ἀχριδῶν Δημήτριο Χωματιανό ὡς εἰσπήδηση στή δικαιοδοσία του, ὁ ὁποῖος ἐπέκρινε δριμύτατα τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο καί τόν Ἅγιο Σάββα, θεώρησε ἄκυρη τή χειροτονία τοῦ Ἁγίου Σάββα, τόν ὁποῖο κατονόμαζε ὑποτιμητικά: «τιμιώτατον ἐν μοναχοῖς», δέν τόν ἔλεγε, δηλαδή, οὔτε κἄν ἱερέα καί ὅμως διά τοῦ τρόπου αὐτοῦ δημιουργήθηκε ἡ Αὐτοκέφαλος Ἐκκλησία τῆς Σερβίας. Μάλιστα, ἡ Μητέρα Ἐκκλησία στίς 13 τοῦ περασμένου μηνός Ὀκτωβρίου ἑόρτασε, μέ Πατριαρχική καί Συνοδική Θεία Λειτουργία, τά 800 χρόνια ἀπό τή χειροτονία τοῦ Ἁγίου Σάββα Ἀρχιεπισκόπου Σερβίας, τιμῶντας καί διά τοῦ τρόπου αὐτοῦ τήν αὐτοκεφαλία τῆς Σερβικῆς Ἐκκλησίας.
Εἶναι ὅμως ἐπιβεβλημένο νά ἀναφερθεῖ, σύν τούτοις, ὅτι ἡ Μητρόπολη τῆς Ὀρθοδοξίας, τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, ἔχει στούς κόλπους της καί δύο ξεχωριστές μυσταγωγικές Ἀκροπόλεις τήν Ἱερά Νῆσο τῆς Πάτμου καί τό Ἅγιο Ὄρος. Ἡ μία ἀπό αὐτές, τό Ἅγιο Ὄρος περιέχει τήν Ἱερά Παράδοση καί τούς Πατέρες μέ τήν ἁγιοπνευματική ἐμπειρία καί ἡ ἄλλη, ἡ Πάτμος περιέχει ἀπό τήν Ἁγία Γραφή τήν Ἀποκάλυψη πού μέ αὐτή κλείνει ἡ ἱστορία τοῦ κόσμου τούτου.
Ἡ Ἐκκλησία αὐτή χαιρέτησε καί χαιρετίζει τόν πόθο τῶν ἐκτός Ὀρδοδοξίας χριστιανῶν πού θέλουν νά γευθοῦν τήν ἁγιοπνευματική της παράδοση καί νά γνωρίσουν τή λειτουργική της ζωή. Ἡ Ἐκκλησία αὐτή ἐπιθυμεῖ τόν διάλογο, τόν διάλογο Ἀνατολῆς καί Δύσεως πού ὑπενθυμίζει τήν κοινή τους κληρονομιά, δηλαδή τούς Ἁγίους Πατέρες τῶν πρώτων αἰώνων, τῶν Ἑλλήνων Πατέρων τή γνώση τῶν ὁποίων, κατά μέγα μέρος, τό ὀφείλουμε στούς Δυτικούς θεολόγους ἐκ τῶν ὁποίων μόνο ἕνα πρόσωπο ἀναφέρουμε ἐδῶ, τόν σπουδαῖο abbé Jacques – Paul Migne, αὐτόν πού μᾶς ἔδωσε τήν ἐξαιρετική Ἑλληνική Πατρολογία. Τό σύνθημα, μετά τή γνωριμία μέ τούς Ἁγίους Πατέρες, πού ἀκούστηκε ἀπό τή Δύση: «Back to the Greek Fathers», δηλαδή, «Ἐπιστροφή στούς Ἕλληνες Πατέρες» εἶναι καί σήμερα πολύ ἐπίκαιρο καί γιά τήν Ἀνατολή καί γιά τή Δύση.
Ὅποιος ἐπιθυμεῖ νά σβήσει ἡ πανφαέστατος Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινούπολεως, θά πρέπει νά διαγράψει τούς Ἁγίους Πατέρες καί τή βαθειά ριζομένη ἱερά ἱστορία, κληρονομία καί παράδοση τῆς ὅλης Ὀρθοδοξίας.
Ἡ Ὀρθοδοξία συνδέται ἄρρηκτα μέ τήν ἱστορική πραγματικότητα καί ὅπως ἀναφέρει ὁ κορυφαῖος ὀρθόδοξος θεολόγος τοῦ 20ου αἰῶνος, π. Γεώργιος Φλορόφκι: «...Ἡ θεολογική συνείδηση πρέπει νά γίνει ἱστορική. Μόνο ἄν εἶναι ἱστορική μπορεῖ ἴσως νά γίνη καθολική. Ἀδιαφορία γιά τήν ἱστορία ὁδηγεῖ πάντα σέ μία αἱρετική ξηρότητα, σέ μιά δογματιστική διάθεση. Ἡ ἱστορική εὐαισθησία εἶναι ἀπαραίτητη γιά τόν θεολόγο, εἶναι ὁ ἀναγκαῖος ὅρος γιά νά εἶναι κανείς μέσα στήν Ἐκκλησία...», (Θέματα ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας, ἔργο 4ο, σελ. 224).
Ἡ Μητέρα Ἐκκλησία, παρά τίς περιπέτειες τῆς ἱστορίας τῶν ἀνθρω-πίνων, ἔχει τόν Σταυρό τοῦ ἐσχάτου βάθους τῆς συνειδήσεως τῆς ἱστορίας καί πίσω ἀπό αὐτόν ὑπάρχει ἕνα λιθόστρωτο τοῦ ὁποίου οἱ βαθμίδες εἶναι λειασμένες ἀπό τούς πόνους τῶν αἰώνων. Μέσα σ᾽ αὐτούς π᾽ ἀνεβαίνουν σ᾽ αὐτό τό λιθόστρωτο, στό διάβα τῶν αἰώνων, ἰδιαίτερη θέση κατέχουν οἱ Προκαθήμενοι τῆς Μητρός Ἐκκλησίας, αἵροντες τόν εἰρημένο Σταυρό, φορτωμένοι μέ τό προνόμιο τῆς διακονίας σέ μία συνεχῆ σύζευξη μέ τή θυσία.
Ἡ δύναμη αὐτῆς τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ὁ Σταυρός τῆς θυσίας πού περιπτύσσεται τό μυστήριο τῆς θείας οἰκονομίας, τό «θάμβος», (Λουκ. 5,9), τοῦ δέους τῶν μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ πού ἐξ αὐτοῦ κατάλαβαν πόσο μικρή εἶναι κάθε λίμνη πού ψάρευαν μέχρι κάθε πέλαγος ἤ ὡκεανός γιά νά χωρέσει τά μυστήρια τῆς θείας χάριτος.
Αὐτή ἐδῶ ἡ Ἀποστολική Ἄμπελος, τρεφομένη ἐκ τῆς ἀφῆς τοῦ μυστηρίου τοῦ πνευματικοῦ θάμβους, ἅπλωσε τά κλήματά της στήν Οἰκουμένη πού φέρουν τούς χυμούς της ἐκ τοῦ ἀποτεθησαυρισμένου πνευματικοῦ πλούτου τῆς κιβωτοῦ της. Αὐτός δέ ὁ θησαυρός εἶναι ἀδαπάνητος διότι εὑρίσκεται ὑπό τήν ἀήττητο σκέπη τῆς Ὑπερμάχου Στρατηγοῦ πού διακρατεῖ τή βαθύτερη ρίζα τῆς Ἐκκλησίας μας, ποτιζομένη αἰῶνες τώρα απ᾽ αὐτά πού στάζουν ἀπό τό μαρτύριο.
Σ᾽ αὐτή τήν ἔνδοξη καί ταυτόχρονα μαρτυρική πορεία αὐτῆς τῆς Οἰκουμενικῆς Καθέδρας προσθέσατε, Παναγιώτατε, κατά συνέχεια τῶν αἰώνων, ἀναριθμήτους πνευματεμφόρους καρπούς πού ἐξ αὐτῶν μόνο ὁλίγους τινάς θά ἀναφέρουμε. Ἐπιλύσεις πολλῶν καί διαφόρων χρονι-ζόντων ἐκκλησιαστικῶν προβλημάτων, ἐπανηλειμένες Συνάξεις καί συλλειτουργίες ὅλων τῶν Προκαθημένων τῆς Ὀρθοδοξίας γιά πρώτη φορά, διεύρυνση τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, Συνάξεις τῆς Ἱεραρχίας τοῦ Θρόνου, σύγκληση τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Συνόδου, ἀνακαινίσεις ἱστορικῶν Ναῶν καί κτισμάτων τῆς Ρωμιωσύνης καί τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἄνοιγμα τῶν προσκυνημάτων στίς Ἐκκλησίες τῆς Ἀνατολῆς, Συνέδρια, ἡμερίδες καί διεθνεῖς παρουσίες, ἐπάνοδος τῶν ἱερῶν λειψάνων τῶν Ἁγίων Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καὶ Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, ἀναγραφή στό Ἁγιολόγιο τῆς Ἐκκλησίας Ἁγίων Μορφῶν, ὅπως π.χ. τῶν Ἁγίων Παϊσίου, Πορφυρίου καί Ἰακώβου καί μόλις προχθές τοῦ Μεγάλου Γέροντος Σωφρονίου Σαχάρωφ, πράγματα ἀνήκουστα σέ ἄλλες ἐποχές.
Κατακλείοντας τόν λόγο ἀναφερόμαστε ἰδιαιτέρως στό πρόσφατο μεγάλο καί τολμηρότατο ἐπίτευγμα τῆς Ὑμετέρας Θειοτάτης Πανα-γιότητος γιά τό ὁποῖο δέχεσθε πλῆθος ἀδίκων ἐπιθέσεων καί συκοφαντιῶν. Ἀκολουθῶντας τό φωτεινό παράδειγμα τοῦ σοφοῦ ἐκείνου προκατόχου Σας, Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Μανουήλ Σαραντηνοῦ τοῦ Φιλοσόφου, χορηγήσατε τήν πολυπόθητη ἐκκλησιαστική αὐτοκεφαλία στούς Ὀρθοδόξους Χριστιανούς πού ζοῦν στό ἀπό 30 ἤδη χρόνια ἀνεξάρτητο Κράτος τῆς Οὐκρανίας.
Ἐάν πρίν ἀπό 800 χρόνια ὁ μακαριστός ἐκεῖνος προκάτοχός Σας ἐφοβεῖτο τίς ἀναμενόμενες ἀντιδράσεις τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀχριδῶν καί δέν ἀναγνώριζε τό δικαίωμα τοῦ ἀνεξαρτήτου Βασιλείου τῆς Σερβίας νά ἔχει ἀνεξάρτητη Αὐτοκέφαλη Ἐκκλησία καί δέν χειροτονοῦσε τόν Ἅγιο Σάββα, ὡς πρῶτο Ἀρχιεπίσκοπο τῆς Αὐτοκεφάλου Ἐκκλησίας τῆς Σερβίας, ἡ ἱστορία τοῦ ἐνδόξου Ὀρθοδόξου Σερβικοῦ Ἔθνους θά ἦταν διαφορετική, διότι ὁ Ἕλλην Ἀρχιεπίσκοπος Ἀχριδῶν Δημήτριος ὁ Χωματιανός δέν ἐπρόκειτο νά δεχθεῖ τήν ἀπόσπαση τῆς Σερβίας ἀπό τή δική του δικαιοδοσία. Βεβαίως ὁ τολμηρός ἐκεῖνος προκάτοχός Σας, ὅπως προείπαμε, δέχθηκε κατόπιν τίς ὀξείες ἐπιθέσεις τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀχριδῶν.
Κατά παρόμοιο τρόπο καί Σεῖς, Παναγιώτατε Πάτερ καί Δέσποτα, δέχεσθε σήμερα ὀξύτατες ἐπιθέσεις ἀπό πολλούς, ἀλλά ἡ ἱστορία ἐδικαίωσε πλήρως τήν ἐπιλογή ἐκείνη τοῦ γενναίου προκατόχου Σας. Ἡ ἱστορία θά δικαιώσει πλήρως καί τή δική Σας θαρραλέα ἐνέργεια καί τό ὄνομά Σας θά παραμείνει γραμμένο μέ χρυσά γράμματα στήν ἱστορία τοῦ μεγάλου Ὀρθοδόξου Οὐκρανικοῦ λαοῦ καί τῆς ἐνδόξου Πόλεως τοῦ Κιέβου, τῆς πρώτης πρωτευούσης ὅλων τῶν Ρωσιῶν, ὅπου πρίν ἀπό 1030 χρόνια ἔλαβε χώρα καί τό κοσμοϊστορικό γεγονός τῆς βαπτίσεως τῶν Ρώσων.
Ἐξ ἄλλου, Παναγιώτατε, θά ἦταν ἄδικο καί ἀντίθετο πρός τή μέχρι τώρα μητρική συμπεριφορά τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου νά μή δοθεῖ ἡ αὐτοκεφαλία μόνο στήν Οὐκρανία, τή στιγμή πού τόσα ἄλλα Ὀρθόδοξα Ἔθνη ἔλαβαν ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο τήν αὐτοκεφαλία, ὅταν ἀπέκτησαν δικά τους ἀνεξάρτητα Κράτη καί ἡ ἱστορία μαρτυρεῖ ὅτι ἡ Μητέρα Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως δέν ἀρνήθηκε τήν ἀπόσπαση αὐτῶν τῶν Αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν ἀπό τό δικό της σῶμα.
Παναγιώτατε Πάτερ καί Δέσποτα,
Ἀφοῦ καί πάλι σᾶς εὐχαριστήσω γιά τήν ἀνάθεση τῆς ἐκφωνήσεως αὐτῆς τῆς ταπεινῆς ὁμιλίας, Σᾶς παρακαλοῦμε ὅλοι νά εὔχεσθε στόν Τρισάγιο Θεό, διά πρεσβειῶν τοῦ τρισμάκαρος Ἀποστόλου Ἀνδρέα, νά εὐλογεῖ πάντοτε τήν Ἁγία μας Ἐκκλησία, νά διαλύει τά σκοτάδια τοῦ ὑλιστικοῦ ἀθεϊσμοῦ πού γιγαντώνεται στήν ἐποχή μας, νά δίνει παρηγορία στά βάσανα καί στούς καημούς τοῦ κόσμου, σ᾽ ἐκείνους πού σηκώνουν σταυρούς καί θλίψεις καί νά μή στερήσει ἀπό κανένα τή χάρη Του, ἐκείνη π᾽ ἀνιχνεύεται ὡς ἤρεμος ἀνταύγεια, π᾽ ἁπλώνεται στήν ἀπεραντοσύνη, κατά δωρεάν Του μεθεκτή, ὡς ἄφατο Φῶς, κυανοῦν καί τοῦ λευκοῦ λευκότερο, ἐρχόμενο κοντά ἀστραπιαίως καί ἐξαπλούμενο παντοῦ μέ ἦχο πού προμηνύει τήν ἀκήρατη καί αἰώνια ζωή.